11 Janar 2026

Pak hapa larg nga hija e Koloseut, obeliskëve dhe rrënojave antike, dhe larg zhurmës së pafund të turistëve, gjendet një Romë krejt ndryshe, një botë që duket sikur ka dalë nga një përrallë. Ballkonet dhe dritaret flasin një gjuhë të fshehtë; fasadat janë të mbushura me skulptura, figura mitologjike dhe relieve misterioze, që duket sikur të ndjekin me sy. Drita e diellit të janarit përshkon terrakotën, travertinin dhe mermerin, duke krijuar një lojë magjike dritë-hije, ku çdo hap duket si një ndryshim skene, një kornizë e re filmi.

Lagjja Coppedè, projektuar midis viteve 1915 dhe 1927, është një “qytet brenda qytetit”, ku fantazia, arkitektura dhe arti bashkohen për të krijuar një narrativë vizuale të jashtëzakonshme. Kjo lagje mban emrin e arkitektit Gino Coppedè (1866–1927), një prej vizionarëve më të mëdhenj italianë të fillimit të shekullit XX. Ai lindi në Firence në një familje artistësh dhe arkitektësh: babai i tij, Giuseppe Coppedè, ishte arkitekt dhe dekorator i njohur, ndërsa vetë Gino zhvilloi që në fëmijëri një pasion të jashtëzakonshëm për artin dhe dizajnin. Filloi karrierën me punime dekorative dhe arkitekturale në Firence, duke u bërë i njohur për stilin e tij eklektik, që kombinonte Art Nouveau (Liberty), elemente baroke, mesjetare dhe gotike me fantazi të pashembullt. Çdo ndërtesë që ai krijonte përmbante detaje skulpturore, afreske dhe simbolikë të pasur, që e bënin çdo hap të duket si një udhëtim në një përrallë. Gino Coppedè vdiq në 1927, por trashëgimia e tij êshtë dëshmi e fuqishme në çdo cep të lagjes romane që mban emrin e tij.

Ideja e krijimit të lagjes Coppedè lindi në periudhën pas Luftës së Parë Botërore, kur Roma po zgjerohej dhe kërkonte hapësira të reja banimi. Coppedè e konceptoi këtë lagje si një projekt unik: një përzierje e stileve arkitekturore dhe materiale të ndryshme, ku çdo ndërtesë dukej si pjesë e një përralle dhe çdo detaj kishte simbolikën e tij. Me 26 pallate dhe 17 villa, lagjja shfaqet si një mozaik ngjyrash dhe formash, ku çdo rrugicë dhe oborr duket si një skenë teatri.

Në Palazzo del Ragno, merimanga e madhe mbi portë duket si protagoniste e një misteri, ndërsa skulpturat dhe simbolet në fasadë ruajnë sekretet e qytetit. Villin delle Fate përmbledh tri qytete italiane – Firenze, Roma dhe Venezia – ku figurat e Dante-s, Petrarca-s dhe Luanit të Shën Markut lëvizin nën dritën e diellit si aktorë të një drame historike. Harku i Pallatit të Ambasadorëve, “Arco dei Palazzi degli Ambasciatori”, ngrihet si një portë magjike, me lampadar hekuri dhe afreske mitologjike që të ftojnë të hysh në një dimension tjetër.

Sheshi Mincio dhe Shatërvani i Breshkave përbëjnë zemrën e lagjes, ku 12 breshkat “kërcasin” mbi ujë dhe dekorimet baroke duket se lëvizin në ritmin e një koreografie vizuale; Beatles vizituan këtë vend në vitin 1965.
Lagjja shfaq një simfoni kuriozitetesh dhe misteresh: fasadat dhe relieve fshehin simbole astrologjike, filozofike dhe letrare. Përveç arkitekturës, Coppedè ka shërbyer si skenografi për filma të misterit dhe horrorit, nga regjisorë si Dario Argento.

Por Coppedè nuk është thjesht një lagje. Ky vend nuk është thjesht arkitekturë; është testament i pasionit, vizionit dhe imagjinatës së Gino Coppedè, mjeshtri që e ktheu Romën në një qytet të pafundësisht magjik.
Është dëshmi e gjenialitetit e artit made in Italy.